Nawyk czytania zaczyna się od trzech decyzji: którą książkę otworzysz, kiedy to zrobisz i ile stron wystarczy na zwykły dzień. Nie potrzebujesz idealnego poranka ani listy pięćdziesięciu tytułów na ten rok. Wystarczy książka, którą chcesz otworzyć, stały moment i cel tak mały, że da się go zrealizować nawet w kiepski wtorek.
Poniżej znajdziesz plan na pierwszy tydzień. Traktuj go jak eksperyment: sprawdź, co działa, i zmieniaj po jednej rzeczy naraz.
Książka
Ta, którą chcesz otworzyć dziś wieczorem. Ambicja może poczekać.
Pora
Konkretny moment dnia, który już masz: kawa, dojazd, łóżko.
Minimum
Pięć stron albo jeden krótki rozdział. Więcej tylko wtedy, gdy historia wciąga.
Wybierz książkę, po którą masz ochotę
Na start nie liczy się, czy tytuł jest ambitny. Liczy się, czy chcesz go otworzyć dziś wieczorem. Krótka powieść, reportaż, komiks czy fantasy dają równie dobry początek. Jeśli po kilkudziesięciu stronach książka Cię nuży, możesz ją odłożyć i wziąć inną. Nawyk rośnie od samego czytania. Nikt nie wymaga kończenia wszystkiego, co się kiedykolwiek zaczęło.
Przyczep czytanie do czegoś, co już robisz
„Znajdę czas” rzadko działa. Konkretny moment działa lepiej, bo nie wymaga podejmowania decyzji. Dobre kotwice to:
- herbata lub kawa po śniadaniu,
- dojazd do pracy albo na uczelnię,
- pierwsze dziesięć minut po położeniu się do łóżka.
Podobnie działają plany typu „jeśli X, to Y”: badania nad takimi planami pokazują, że łączenie zachowania z konkretną sytuacją pomaga zacząć.
Wybierz jedną i zapisz ją jednym zdaniem: „Po kolacji czytam, zanim sięgnę po telefon”. Jeśli po kilku dniach okaże się, że wieczorem zasypiasz nad książką, przenieś czytanie na inną porę. Nie ma sensu walczyć z własnym zmęczeniem.
Ustaw minimum na zwyczajny dzień
Dobre minimum wydaje się trochę za małe. Pięć stron albo jeden krótki rozdział to wystarczający punkt wejścia. Gdy historia Cię wciągnie, czytaj dalej. Gdy nie, pięć stron nadal się liczy.
Zapisz osobno wersję na spokojniejszy dzień: „Na co dzień pięć stron, w niedzielę chętnie dłużej”. Dzięki temu jeden dobry weekend nie podnosi poprzeczki na cały następny tydzień. Jak dobrać liczbę stron do swojego dnia, opisujemy w artykule ile stron dziennie czytać.
Usuń jedną przeszkodę
Zastanów się, co najczęściej zatrzymuje Cię przed pierwszą stroną. Książka leży w innym pokoju? Nie pamiętasz, gdzie skończyło się ostatnie czytanie? Zawsze zaczynasz od sprawdzenia wiadomości?
Wybierz jedną zmianę: połóż książkę obok kubka, wkładaj zakładkę od razu po czytaniu, zostaw telefon w innym pokoju. Nie potrzebujesz nowego fotela ani specjalnej lampy. Jeśli to telefon najczęściej wygrywa z książką, zajrzyj do tekstu jak skupić się na czytaniu.
Zapisuj tyle, ile pomaga wrócić
Po czytaniu zanotuj numer strony. Po kilku dniach zobaczysz, czy książka rzeczywiście idzie do przodu, a przy okazji będziesz wiedzieć, gdzie wrócić. Cytaty, oceny i uwagi o rozdziałach dodawaj tylko wtedy, gdy sprawiają Ci przyjemność.
W Talemi dodajesz książkę na półkę i zapisujesz aktualną stronę, a aplikacja pokazuje postęp książki oraz strony przeczytane w tym tygodniu. Jeśli wolisz zacząć od kartki, to też dobry pomysł. Więcej o prostych sposobach notowania znajdziesz w tekście jak śledzić postęp czytania.
Co zrobić, gdy wypadnie dzień lub cały tydzień?
Wróć do małego minimum przy najbliższej okazji. Nie dopisuj sobie długu w stylu „jutro przeczytam trzy razy więcej”. Dzień przerwy niczego nie psuje, a Twoja półka nigdzie nie ucieka. Gdy wiesz, że czeka Cię trudny tydzień, zmniejsz cel albo zrób przerwę z premedytacją. W badaniu nad codziennymi zachowaniami czas potrzebny, by nawyk stał się automatyczny, wynosił od 18 do 254 dni, a pominięcie pojedynczego dnia nie zaburzało tego procesu. To dobry powód, żeby nie karać się za przerwę. Tak działa też seria czytania w Talemi: kilka stron wystarczy, żeby dzień się liczył, a przerwa nie kasuje Twojej historii.
Po dłuższej przerwie przeczytaj ostatnią stronę, na której skończyło się czytanie, albo własną notatkę. Jeśli nie chcesz już wracać do tej historii, wybierz inną.
Plan na pierwszy tydzień
- Dzień 1. Wybierz książkę, porę i minimum. Zapisz je jednym zdaniem.
- Dni 2–6. Czytaj minimum, a potem zanotuj stronę. Sprawdzaj tylko dwie rzeczy: czy udało się zacząć i czy wybrana pora była wygodna.
- Dzień 7. Odpowiedz sobie, kiedy czytało się najłatwiej i co przeszkadzało. Zmień jedną rzecz na kolejny tydzień.
Po tygodniu masz pierwszy punkt odniesienia i kilka stron więcej, niż było. Jeśli chcesz mieć książki, postęp i znajomych w jednym miejscu, zobacz, jak działa Talemi i zapisz się na wczesny dostęp.
FAQ
Jak długo trwa wyrobienie nawyku czytania? Zależy od osoby. W badaniu, które cytujemy wyżej, czas potrzebny do automatyzmu wynosił od 18 do 254 dni.
Czytać rano czy wieczorem? Wtedy, kiedy łatwiej Ci zacząć. Po siódmym dniu sprawdź, która pora wypadła najlepiej.
Co, jeśli nie mam czasu? Zostaw pięć stron. Jeśli i to jest za dużo, zmniejsz cel, ale nie rezygnuj z samej pory.
Czy audiobooki się liczą? Tak, jeśli tak ustalisz. Wtedy lepiej liczyć minuty zamiast stron.
Jak zamienić cel roczny na strony dziennie? Podziel liczbę stron, które chcesz przeczytać, przez dni, które zostały, albo skorzystaj z kalkulatora celu czytelniczego.
Czytaj dalej
- Jak czytać więcej książek? 7 zmian, które działają
- Jak wrócić do czytania po przerwie: plan na 7 dni
- Czytanie przed snem: jak zrobić z niego rytuał
- Ile stron dziennie czytać? Realny cel i przykłady
Źródła
- Gollwitzer, P. M. (1999). Implementation intentions: Strong effects of simple plans. American Psychologist, 54(7), 493–503.
- Lally, P., van Jaarsveld, C. H. M., Potts, H. W. W., Wardle, J. (2010). How are habits formed: Modelling habit formation in the real world. European Journal of Social Psychology, 40(6), 998–1009.